Waarom OLED anders is en wat dat betekent voor je grading
OLED-tv’s onderscheiden zich door per-pixel emissie: elk pixel kan individueel uit of aan staan. Dat betekent ongeëvenaarde diepe zwarttinten, hoge contrastverhoudingen en een levendige kleurweergave. Voor contentmakers brengt dat kansen en verantwoordelijkheden: wat er op een LCD met backlight acceptabel oogt, kan op OLED té pittig of juist té contrastrijk lijken. Relevante achtergrondinformatie vind je op Wat is OLED en over voor- en nadelen op Voordelen en nadelen.
Basisworkflow: van capture tot grading
1) Werk in de juiste kleur- en bitdiepte
Zorg dat je camera in een log- of RAW-formaat opneemt (S-Log, V-Log, Blackmagic RAW, ProRes RAW). Gebruik een 10‑bit pipeline minimaal tijdens bewerking en grading om banding te vermijden. Stel je projectkleurruimte in op een brede gamut zoals DCI-P3 of Rec.2020 als je HDR gaat maken, of op Rec.709 voor SDR.
2) Gebruik scopes en een referentiemonitor
Laat je ogen niet het enige gereedschap zijn. Werk met waveform, histogram en vectorscope om luminantie en kleur precies te controleren. Een gekalibreerde OLED of een referentiemonitor helpt enorm — zie Beeldinstellingen en kalibratie voor tips.
3) Behoud detail in schaduwen en highlights
OLED’s diepe zwartwaarden kunnen schaduwdetail verraden dat je op andere schermen niet zag. Vermijd 'crushing' (schaduwen volledig zwart maken) en let op clipping in highlights. Gebruik zachte roll-offs voor hooglichten en selective highlight protection tools in je NLE of kleursoftware.
HDR: kiezen tussen PQ (Dolby/HLG) en HLG
HDR is waar OLED echt shine toont, maar er zijn keuzes:
- PQ (ST 2084 / Dolby Vision / HDR10): PQ is de meest gebruikte masteringcurve voor filmische HDR met vaste luminantie-targets (bijvoorbeeld MaxCLL). Dolby Vision voegt dynamische metadata toe, wat fantastische resultaten op compatibele tv’s geeft. Lees meer over HDR op OLED op HDR op OLED.
- HLG: Praktisch voor broadcast en sommige streamingplatformen. HLG werkt beter met backward-compatibiliteit naar SDR, maar mist dynamische metadata.
Als je voor streaming levert, controleer wat het platform ondersteunt (HDR10, Dolby Vision, HLG). Veel makers leveren zowel een HDR- als een getone-mapt SDR-variant.
Kleurgradingtips specifiek voor OLED
- Beperk extremen: OLED kan enorme helderheidscontrasten weergeven. Houd je highlights onder controle; extreem fel wit in grote oppervlakken kan opvallend en onaangenaam zijn.
- Gebruik gamut mapping: Zorg dat je primaries binnen de weergavebare gamut van consument-OLEDs blijven. Te veel verzadiging kan leiden tot clipping of onnatuurlijke huidtinten.
- Let op near-black: Near-black detail kan op OLED goed zichtbaar zijn maar ook ruis tonen. Gebruik behalve lift/gamma/gain ook noise reduction en subtle dithering waar nodig.
- Test op echte hardware: Simuleer niet alleen in de grading software; bekijk je masters op een OLED en op SDR-tv’s. Zie ook waarom smart-tv-apps vaak je filmbeeld verpesten voor tips over consistente weergave.
Praktische exportinstellingen
Voor HDR-levering aan consumenten of platforms gelden een aantal vuistregels:
- Codec en container: H.265/HEVC in MP4 of MKV is gebruikelijk voor HDR; sommige platforms accepteren AV1 of VP9. Voor Dolby Vision of HDR10+ check specifieke vereisten.
- Bitdiepte en chroma: Exporteer in 10‑bit (minimaal). Voor delivery is meestal 4:2:0 gangbaar, maar lever 4:2:2 of 4:4:4 voor archives of professionele workflows.
- Kleurprofiel en metadata: Tag je video met de juiste kleurspace (Rec.2020 of P3), transfer function (PQ of HLG) en voeg MaxCLL/MaxFALL metadata toe voor HDR10. Voor Dolby Vision zijn aanvullende metadata nodig via mastering tools.
- Verschillende masters: Maak idealiter een HDR- en een getone-mapte SDR-versie. Gebruik dedicated tone-mapping of handmatige grading voor beste SDR-resultaat.
Testen, afspelen en tv-instellingen
Wanneer je je video bekijkt op een OLED, zijn tv-instellingen cruciaal. Schakel verwerkingsfuncties als motion smoothing, dynamic contrast en lokale versterking uit en kies een neutrale kijkmodus zoals Filmmaker of Movie. Raadpleeg Beeldinstellingen en kalibratie voor richtlijnen. Houd bovendien rekening met burn-in en levensduur wanneer je langdurig statische UI-elementen toont; zie Burn-in en levensduur voor preventietips.
Workflow-opties als je geen referentiemonitor hebt
Niet iedereen heeft toegang tot dure referentiemonitors. Werk dan zo:
- Gebruik een gecalibreerde OLED-tv als secundaire referentie en kalibreer die met een eenvoudige colorimeter.
- Gebruik scopes in je NLE of grading-app om objectieve controles te houden.
- Maak testexports en bekijk die op meerdere schermen: smartphone, laptop en de OLED zelf.
Slottips en veelgemaakte fouten
- Vergeet metadata niet: Zonder juiste HDR-tags kan de tv je master verkeerd tonen.
- Lever niet alleen een HDR-bestand: Bied ook een goed tone-mapt SDR-bestand voor compatibiliteit.
- Niet overdrijven met verzadiging: Wat er op de monitor goed uitziet, kan op een OLED te fel zijn.
- Check je content op smart-tv-apps: Sommige apps remappen kleuren of passen processing toe — lees ook dit artikel voor hoe je native weergave behoudt.
Als je deze richtlijnen volgt — juiste capture, 10‑bit workflow, nauwkeurige grading met scopes, correcte HDR-metadata en testen op een OLED — zet je een kijkervaring neer die de unieke sterke punten van OLED maximaal benut: diepe zwarttonen, rijke kleuren en een filmisch contrast. Blijf experimenteren en test je masters op meerdere schermen; alleen zo weet je zeker dat je publiek jouw werk ziet zoals jij het bedoeld hebt.
